Gaius Plinius Secundus Maior "Büyük Pliny" (ms.23-ms.79)

"İnsanlığın deneyimlerini kitaplarında damla damla toplamış Eskiçağ bilginlerini unutmak büyük nankörlük olur. Tembelliğini ve aç gözlülüğünü örnekleriyle gördüğümüz aynı Roma'da gecesini gündüzünü bilime veren çalışkan insanlar da vardı. Bir tabiat bilgini, amiral ve devlet adamı olan Plinius bunlardan biriydi."

                                                                                                     M. Ilin-E. Segal
                                                                                             " İnsan Nasıl İnsan Oldu?'

Büyük Latin doğa bilgini ve yazarı olan Plinius, şövalye sınıfından zengin bir ailenin oğludur. ms. 35'de Roma'da şiir ve askerlik yönetimi dersleri almıştır. Plinius, dilbilgisinden savaş sanatına kadar her konuda birçok eser vermiştir. Bu yapıtlarından günümüze Doğa Tarihi "Histora Naturalis" ulaşmıştır. Otuz yedi kitaptan oluşan bu yapıt, beş yüz kadar Yunanlı ve Romalı yazarın iki bini aşkın kitabının özetinden oluşan ilk büyük ansiklopedidir. Yazar bu yapıtta Grek dilindeki bitki ve hayvan adlarının Latince karşılıklarını vererek terimleme çalışması da yapmıştır. Plinius'un büyük yapıtı antik sanat konusunda sağladığı bilgilerle de önem taşımaktadır. Eserin dağılımı şöyledir:

1. kitap, içindekiler ve yararlandığı kaynakların listesinden oluşmaktadır.
2. kitap, evrenin matematiksel ve fiziksel anlatımı;
3-6. kitap, Avrupa, Asya ve Afrika'nın coğrafya ve etnoğrafyası;
7. kitap, antropoloji ve insan fizyolojisi;
8-11. kitap, zooloji;
12-19. kitap, botanik;
20-27. kitap bitkilerden yapılan ilaçlar;
28-32. kitap, hayvanlardan elde edilen ilaçlar;
33-37. kitap mineraller, madenler ve güzel sanatlar üzerinedir.

Plinius'a göre insan, hayvanlardan farklı olarak yaşamını güven altına almak için öğrenmek zorundadır. Yaşlı Pliny, bilgiye doymayan çok okuyan bir insandır. Çoğunlukla coğrafya, astronomi, tabiat bilimleri ve tıp kitapları okur. Amirallik gezileride onun bilgi hazinesine çok şey katmıştır; kutuplarda güneşin yazın batmadığını, kışın doğmadığını, ışık hızının sesten hızlı olduğunu, deniz gel-gitlerinin güneşin ve ayın çekimlerinden olduğunu bilmektedir.

Plinius, İmparator Vespasianus tarafından İspanya valiliğine atanmıştır. 79'da Vezüv yanardadağının patlaması sırasında Misena donanmasının amirali olan Plinius, Gemileriyle halkı kurtarmaya çalışırken zehirli gazlardan boğularak ölmüştür.